Chlubą miasta jest postać astronoma Mikołaja Kopernika, urodzonego w Toruniu 19 lutego 1473 roku w jednej z gotyckich kamieniczek przy ulicy św. Anny. Do dzisiaj w pobliskiej katedrze śś. Janów znajduje się chrzcielnica, przy której nadano mu imię, a w Muzeum Mikołaja Kopernika urządzonym w domu jego urodzenia można zobaczyć stare wydania jego dzieł naukowych i drewniane przyrządy astronomiczne, z pomocą których stworzył swoją teorię heliocentryczną. Wdzięczni za rozsławienie miasta torunianie wystawili mu w samym centrum starówki okazały pomnik. Na granitowym cokole widnieje napis łaciński: Nicolaus Copernicus Thorunensis Terrae motor, Solis Caelique stator (Mikołaj Kopernik torunianin, poruszył Ziemię, wstrzymał Słońce i niebiosa).
Jak przystało na miasto Kopernika Toruń ma znakomite Planetarium – najnowocześniej wyposażone w Polsce. Wyświetlane w nim seanse popularnonaukowe ogląda rocznie 150 tys. osób. Nową atrakcją placówki jest otwarte w 2005 r. Orbitarium – miejsce, gdzie można zobaczyć symulacje zjawisk kosmiczne i model sondy kosmicznej. Z kolei w podtoruńskiej wsi Piwnice znajduje się uniwersyteckie obserwatorium astronomiczne, gdzie toruńscy naukowcy badają niebo za pomocą ogromnych radioteleskopów.
Spokój i urok miasta, naukowa tradycja kopernikańska sprawiają, że Toruń jest chętnie wybierany jako miejsce studiów. Na noszącym imię astronoma Uniwersytecie Mikołaja Kopernika studiuje ponad 45 tysięcy osób. To największy uniwersytet w północnej Polsce. W mieście działają także inne uczelnie: Wyższa Szkoła Bankowa, Nauczycielskie Kolegium Języków Obcych, Wyższe Seminarium Duchowne i Wyższa Szkoła Kultury Społecznej i Medialnej. To sprawia, że pomimo zabytkowego charakteru Toruń emanuje klimatem młodości. Studencka brać wypełnia liczne w mieście puby, kluby studenckie i dyskoteki, stanowi też najwierniejszą widownię odbywających się imprez i festiwali.